ترموستات دما وسیله ای برای کنترل دما

هنگامی که دمای ایجاد شده ((PRESENT VALUE به دمای تنظیم شده ( Set Value) برسد ، یک فرمان قطع توسط رله خروجی ترموستات صادر می گردد و چنانچه مجددا دمای فرآیند از دمای تنظیم شده کمتر گردد ، فرمان وصل رله خروجی دستگاه صادر می گردد .

انواع ترموستات دما

1- ترموستات دیجیتال

2- ترموستات عقربه ای

3- ترموستات بی متال

معرفی ترموستات دمای دیجیتال

در ترموستات های دیجیتال ، از طریق اتصال یک سنسور ورودی نظیر ترموکوپل یا ترمورزیستنس (RTD) به ورودی دستگاه ، از طریق یک نمایشگر دیجیتال، دما قرائت شده و دمای مورد نظر ( set point ) توسط اپراتور نیز برروی نمایشگر دیگر مشاهده و تنظیم می گردد . با رسیدن دمای فرآیند به دمای تنظیم شده ، فرمان قطع کنتاکت رله خروجی اعمال می گردد .

امروزه اکثر ترموستات های دیجیتال دما دارای قابلیت ورودی مولتی سنسور می باشند. با استفاده از این قابلیت می توان نوع سنسور دمای ورودی دستگاه نظیر ترموکوپل یا ترمورزیستنس ( RTD) را به شیوه تنظیم نرم افزاری برای ترموستات توسط اپراتور تعیین نمود.

نحوه عملکرد کنترلی این دستگاه ها به شیوه قطع و وصل ( ON-OFF) می باشد. معمولا از یک رله سه وضعیتی برای فرمان خروجی ترموستات استفاده می گردد. به گونه ای که با رسیدن دمای فعلی فرآیند به دمای تنظیم شده توسط اپراتور ، فرمان تغییر وضعیت رله از حالت روشن به خاموش یا بالعکس صادر می گردد.

محل استفاده ترموستات های دیجیتال دما کجاست؟

کاربرد ترموستات های دیجیتال روز به روز گسترده تر شده و برای مقاصد بسیاری استفاده می گردد. از این دستگاه برای تنظیم و کنترل دمای گلخانه ها ، دمای داخل ساختمان ها و مراکز اداری و تجاری ، دمای تجهیزات گرمایشی صنعتی ، دمای داخل خودرو و تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی بسیاری استفاده می گردد.

در موارد بیشماری این نوع از ترموستات در حال جایگزین شدن با ترموستات های عقربه ای می باشند و کاربر استفاده راحت تری از این دستگاه می نماید.

سایز استاندارد پنل ترموستات های تابلویی دیجیتال

96*96 میلی متر

72*72 میلی متر

96*48 میلی متر

48*96 میلی متر

48*48 میلی متر

لازم به توضیح است که بعضی از ترموستات های دیجیتال دما دارای دو ردیف نمایشگر بوده ( نمایشگر دمای فعلی و نمایشگر دمای تنظیم شده ) و بعضی از آنها تنها دارای یک ردیف نمایشگر می باشند.

سایز دستگاه به اپراتور کمک می نماید تا از راه دور قادر به تشخیص راحت تر دمای نمایشگر باشد. در ترموستات های سایز کوچک ، ابعاد شمارنده نیز کوچک بوده و لذا از فواصل دور نمی توان اعداد دستگاه را قرائت نمود.

ترموستات دمای عقربه ای چطور کار می کند؟

در ترموستات دما مدل عقربه ای یا آنالوگ ، نمایش دمای فرآیند و دمای تنظیم شده به صورت حرکت عقربه بر روی یک صفحه مدرج می باشد . نحوه عملکرد دستگاه مطابق شرح ارائه شده برای ترموستات دیجیتال می باشد و تنها تفاوت در نوع نمایشگر می باشد.

معمولا ورودی سنسور ترموستات های عقربه ای دما برای یک سنسور مشخص تعیین شده است و اپراتور قادر به تغییر نرم افزاری نوع سنسور ورودی دما نمی باشد. این محدودیت یک نقطه صعف بزرگ برای این نوع از ترموستات ها می باشد و این دستگاه فقط مطابق با سنسور ورودی از پیش تعریف شده توسط کارخانه سازنده کار می کند.

جهت امکان تنظیم دمای مورد نظر از یک ولوم چرخان بر روی پنل جلویی دستگاه استفاده می گردد.

ابعاد پنل دستگاه مشابه ابعاد معرفی شده در ترموستات دمای دیجیتال می باشند.

نحوه عملکرد کنترلی خروجی دستگاه مذکور مشابه نحوه خروجی ترموستات دیجیتال و با استفاده از تغییر وضعیت یک رله سه وضعیتی می باشد.

شایان ذکر است که استفاده از ترموستات های عقربه ای در مواردی که نیاز به دقت بالا در کنترل می باشد توصیه نمی گردد و در آینده ای نزدیک این ترموستات بطور کامل توسط ترموستات های دیجیتال دما جایگزین خواهند شد.

محل کاربرد ترموستات های عقربه ای

در دستگاه هایی نظیر فر آشپزی و قنادی ، خودرو های قدیمی ، آبگرمکن ها و دیگ های بخار و موتورخانه ها در ساختمان ها استفاده می گردد.

ترموستات دمای بی متال

ترموستات بی متال یک ترموستات مکانیکی است که از دو فلز مختلف با ضریب انبساط حرارتی متفاوت ساخته می شود .

در اثر تغییر دما و به دلیل تفاوت انبساط وانقباض در دو فلز عمل می نماید .

نحوه عملکرد ترموستات بی متال

دو نوار فلزی با ظرایب انبساط مختلف به یکدیگر نصب می گردند. در هنگامی که دما تغییر می کند یکی از فلزها نسبت به دیگری به مقدار بیشتر یا کمتر انبساط و انقباض می کند که موجب خم شدن نوار می گردد.خم شدن نوار باعث باز یا بسته شدن مدار الکتریکی می گردد.

این ترموستات بسیار ساده و ارزان بوده اما دقت بالایی ندارد و قابلیت مشاهده دمای لحظه ای فرآیند را ندارد و تنها امکان قطع و وصل را در محدود دمای تنظیم شده را برای اپراتور فراهم می نماید . معمولا این ترموستات در لوازم خانگی زیادی نظیر سماور برقی ، اتو یخچال و غیره مورد استفاده قرار می گیرد و کاربرد صنعتی آنها بسیار محدود و انگشت شمار می باشد. با توجه به تاخیر در عملکرد و دقت پایین این نوع از ترموستات در لوازمی که از حساسیت دمایی کمتری برخوردار می باشند استفاده می گردد.